ΔΗΜΟΣ ΙΤΑΝΟΥ

 
 
Αξιοθέατα
Παραλίες
Φύση
Αρχαιότητες
Πολιτιστικά
Windsurfing
Ξενοδοχεία
Υπηρεσίες
e-mail
Κεντρική

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΩΡΟΣ ΠΑΛΑΙΚΑΣΤΡΟΥ

 
Παλαίκαστρο. Αναφορά 2001

Κατά το 2001, χάρις στην επεξεργασία των αποτελεσμάτων της γεωμορφολογικής  και γεωφυσικής έρευνας που διεξήχθη το 1999 και 2000, άλλαξε σημαντικά η εικόνα που είχαμε ως τώρα για τον αρχαίο οικισμό στο Ρουσσολάκο. Θεωρούμε, πλέον, ότι το κέντρο της πόλης κατείχε τη μικρή κοιλάδα που εκτείνεται ανάμεσα στον ανασκαμμένο από τη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή χώρο και τους πρόποδες του Πετσοφά και όχι, όπως πιστεύαμε μέχρι τώρα, το λοφίσκο νοτιοδυτικά της Χιόνας. Στο κόκκινο, πηλώδες χώμα της κοιλάδας αυτής, το οποίο χρησιμοποιείτο καθ' όλη την εποχή του Χαλκού ως πρώτη ύλη στην αγγειοπλαστική και τη δόμηση, οφείλεται και το σύγχρονο τοπωνύμιο Ρουσσσόλακος. Στην κορυφή της κοιλάδας βρίσκεται μικρό, σπηλαιώδες καταφύγιο απ' όπου ανάβλυζε άφθονο νερό μέχρι και τα μέσα του 20ου αιώνα, οπόταν ο πολλαπλασιασμός  των σύγχρονων γεωτρήσεων στις παρυφές του οροπεδίου Πλατύβολα είχε ως συνέπεια τη διακοπή της τροφοδοσίας των παράκτιων πηγών. Στο σπήλαιο αυτό, το οποίο ερεύνησε η Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή το 1904, βρέθηκε το ήμισυ αγγείου σπονδών από γκρι στεατίτη που φέρει την τελετουργική ρήση JA-DI-KI-TE-TE σε Γραμμική Α. Πάνω από τη σπηλιά βρέθηκαν ταφικές λάρνακες της Ύστερης Μινωικής εποχής. Η ίδια η κοιλάδα δεν ερευνήθηκε περαιτέρω είτε διότι την εποχή της πρώτης αρχαιολογικής αποστολής αποτελούσε το πιο εύφορο και, κατά συνέπεια, υπό εντατική εκμετάλλευση τμήμα της παράκτιας πεδιάδας, είτε διότι η επιφανειακή έρευνα που διεξήγαγε η Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή το 1983 δεν απέδωσε αξιόλογα στοιχεία. Ωστόσο, η κοιλάδα του Ρουσσολάκου, προστατευμένη, όπως είναι, από τους βοριάδες, με άμεση πρόσβαση σε μεγάλο λιμάνι και με διαρκή τροφοδοσία σε νερό, αποτελεί έναν από τους ιδανικότερους χώρους για κατοίκηση στην ανατολική ακτή της Κρήτης. Για το λόγο αυτό, ίσως, οι μοναδικές ενδείξεις για δραστηριότητα κατά τη Νεολιθική εποχή στο Παλαίκαστρο, δηλαδή οι λίθινοι πέλεκυς που ανακάλυψε η ομάδα της Βρετανικής Αρχαιολογικής Σχολής το 1902-6, προέρχονται από το χώρο αυτό. Ας θυμηθούμε, εξάλλου, ότι τα Πρωτομινωικά και Μεσομινωικά κτίρια που βρίσκονται κάτω από το Νεοανακτορικό τομέα Χ , ο οποίος ερευνήθηκε εν μέρει το 1905, κατέχουν τις δυτικές παρυφές της κοιλάδας.

Εξαιρετικής σημασίας είναι τα αποτελέσματα της γεωφυσικής έρευνας που διεξήγαγε στο Ρουσσολάκο το Fitsch Laboratory της Βρετανικής Αρχαιολογικής Σχολής. Οι μέθοδοι μαγνητομετρίας και αντίστασης που εφαρμόσθηκαν σε περιοχή έκτασης είκοσι χιλιάδων εννιακοσίων εξήντα τετραγωνικών μέτρων υποδεικνύουν την ύπαρξη εκτενών  αρχιτεκτονικών λειψάνων σε ολόκληρη την κοιλάδα. Συμπληρώνουν δε τα πορίσματα της επιφανειακής έρευνας του 1983, αφού η κοιλάδα καταλαμβάνει το κεντρικό τμήμα της πόλης, το οποίο θεωρούσαμε, ως τώρα, αρχαιολογικά κενό. Μάλιστα, σ' ένα τμήμα της κοιλάδας καταγράφηκαν ανωμαλίες με σταθερό βορειοανατολικό-νοτιοδυτικό προσανατολισμό που καλύπτουν εμβαδόν 8000-9000 τετραγωνικά μέτρα και που πιθανώς ανήκουν σε ένα εξαιρετικά μεγάλο κτίριο, ίσως το κεντρικό κτίριο της πόλης. Μόνο η ανασκαφική έρευνα θα μας επιτρέψει να ταυτίσουμε και να χρονολογήσουμε το, προς το παρόν, "αόρατο" κτίριο.

Επίσης θετικά είναι και τα στοιχεία που συνέλεξε το Fitsch Laboratory στον τομέα Χ, ο οποίος είχε ανασκαφεί από τη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή το 1904 και 1905. Σε αγροτεμάχιο που εφάπτεται προς ανατολάς του ανασκαμμένου χώρου, παρατηρήθηκαν ανωμαλίες με ανατολικό-δυτικό προσανατολισμό, ενώ ένας τοίχος με κονίαμα (Ελληνιστικής ή Ρωμαϊκής εποχής), ορατός στο ανατολικό σύνορο του ίδιου αγροτεμαχίου υποδεικνύει πιθανότατα την τοποθεσία του ναού του Δικταίου Διός. Άλλωστε, η ανακάλυψη από τη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή του Ύμνου στο Δικταίο Δία και πολυπληθών χάλκινων αφιερωμάτων και αρχιτεκτονικών λειψάνων κοντά ή και στον ίδιο τον τομέα Χ, έχει αποδείξει ότι σε αυτή την περιοχή βρισκόταν το ιερό που αναφέρεται από το Στράβωνα.